Thành tích này cũng đưa Huỳnh Lập đến một dấu mốc đáng nhớ: ở tuổi 33, tổng doanh thu các tác phẩm điện ảnh do anh làm đạo diễn chính đã vượt 500 tỉ đồng (“Pháp sư mù” 60 tỉ, “Nhà gia tiên” 242 tỉ, “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” 200 tỉ và hiện vẫn còn đang chiếu).
Đằng sau những con số là một hành trình nhiều thử nghiệm và tranh luận. Bên cạnh sự ủng hộ, Huỳnh Lập cũng được nhận xét là “tham lam” khi đưa nhiều chất liệu vào cùng một tác phẩm, hay điện ảnh đôi lúc vẫn mang dáng dấp web drama – một nhận xét đã theo anh trong hành trình từ nền tảng số lên màn ảnh rộng.
Tuy nhiên, nhìn lại chặng đường này, nhận định “điện ảnh giống web drama” có lẽ cần được đặt trong một bối cảnh đầy đủ hơn. Những web drama tạo nên tên tuổi Huỳnh Lập vốn đã được anh và ê-kíp đầu tư mạnh về hình ảnh, bối cảnh, góc máy, diễn viên và câu chuyện. Vì vậy, khi bước vào điện ảnh, Huỳnh Lập không phủ nhận xuất phát điểm mà tiếp tục phát huy thế mạnh kết nối với khán giả, đồng thời điều chỉnh cách kể để phù hợp hơn với màn ảnh rộng.
Huỳnh Lập đã nỗ lực đổi mới cách kể trong "Nghỉ hè sợ nghỉ hưu"
Anh không ngại những tranh cãi, thảo luận quanh tác phẩm của mình
Anh nỗ lực học hỏi từ những tranh luận đó
Con đường đến với điện ảnh của Huỳnh Lập không giống một hành trình thông thường. Anh trưởng thành từ thế giới sáng tạo nội dung trên Internet với DAMtv, đi qua sân khấu, gameshow, YouTube và web drama trước khi đặt chân lên màn ảnh rộng. Chính chất lượng vượt xa cách người ta thường hình dung về một “video trên mạng” trong các sản phẩm nền tảng số khiến ranh giới giữa hai giai đoạn sáng tạo của anh đôi khi khó phân định.
Bởi vậy, khi điện ảnh của Huỳnh Lập bị nhận xét “giống web drama”, sự tương đồng ấy cũng có thể đến từ một thực tế ngược lại: những web drama trước đây của anh vốn đã được đầu tư gần với tinh thần của một sản phẩm điện ảnh. Quan trọng hơn, qua từng tác phẩm, Huỳnh Lập đang tiếp tục học cách cô đọng câu chuyện, tiết chế lời thoại và để hình ảnh, diễn xuất cùng nhịp phim đảm nhận nhiều hơn vai trò kể chuyện.
Nhìn lại ba dự án điện ảnh mang đậm dấu ấn cá nhân, có thể thấy Huỳnh Lập khá kiên định với một thế giới sáng tạo riêng. Ở “Pháp sư mù: Ai chết giơ tay”, thế giới tâm linh từng thành công trên nền tảng số được mở rộng lên màn ảnh rộng. Sáu năm sau, “Nhà gia tiên” tạo bước chuyển khi yếu tố tâm linh trở thành cánh cửa dẫn vào câu chuyện về gia đình, tổ tiên, căn nhà chung và mối liên kết giữa các thế hệ.
Thành công hơn 242 tỉ đồng cho thấy thế giới sáng tạo mang màu sắc riêng của Huỳnh Lập vẫn có khả năng tìm thấy sự đồng cảm từ đông đảo khán giả.
Đến “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu”, Huỳnh Lập tiếp tục thay đổi cách kể. Câu chuyện được xây dựng súc tích hơn, nhiều nhân vật được giảm thoại để cảm xúc được thể hiện qua diễn xuất và hình ảnh. Đặc biệt với ông Thời, những ám ảnh, ký ức và khoảng lặng của một người cựu binh không liên tục được giải thích bằng lời, mà được thể hiện qua ánh mắt, hành động, sự im lặng và những biến chuyển tâm lý.
Sự thay đổi ấy có thể chưa xóa bỏ mọi tranh luận về phong cách làm phim của Huỳnh Lập, nhưng cho thấy một nhà làm phim đang thực sự chuyển động. Anh không phủ nhận quá khứ web drama – vốn là một phần tạo nên khả năng kể chuyện và kết nối với khán giả – mà từng bước đưa những thế mạnh ấy vào một ngôn ngữ điện ảnh cô đọng và trưởng thành hơn.
Nếu “Nhà gia tiên” khai thác những chất liệu tương đối gần với sở trường của Huỳnh Lập, thì “Nghỉ hè sợ nghỉ hưu” đưa anh sang một mảng đề tài khác: người lính, chiến tranh, những ám ảnh hậu chiến và khoảng cách giữa các thế hệ.
Với một đạo diễn mới 33 tuổi, sinh ra nhiều năm sau khi chiến tranh kết thúc, đây vốn là lựa chọn không dễ dàng. Huỳnh Lập phải kể về ký ức của một thế hệ mình chưa từng trực tiếp trải qua, đồng thời đưa câu chuyện đến gần những khán giả trẻ ngày càng xa với chiến tranh.
Huỳnh Lập cùng ê-kíp trong hậu trường phim
Bài toán không chỉ là tái hiện quá khứ, mà còn phải khiến những mất mát ấy có thể được người trẻ hôm nay cảm nhận; đưa câu chuyện về cựu binh, ký ức và những ám ảnh hậu chiến vào một tác phẩm thương mại mà không trở thành bài học lịch sử khô cứng; đồng thời kết hợp hài hước, tâm linh, gia đình và những ký ức mất mát nhưng vẫn giữ được khả năng kết nối với số đông.
Vì muốn kết nối nhiều lớp câu chuyện, Huỳnh Lập tiếp tục nhận về nhận xét rằng mình “tham lam”. Nhưng “tham lam” cũng có thể được nhìn như một cách gọi khác của khát khao thử nghiệm ở một người làm sáng tạo vẫn đang trong những năm đầu của một hành trình dài. Ở tuổi 33, anh còn trẻ so với tuổi nghề của nhiều đạo diễn điện ảnh và vẫn lựa chọn đặt mình trước những bài toán khó hơn, thay vì đứng yên trong công thức quen thuộc.
Quan trọng hơn, sự thử nghiệm ấy đang nhận được câu trả lời từ thị trường. Doanh thu không phải câu trả lời cho mọi tranh luận về chất lượng nghệ thuật, nhưng với một bộ phim thương mại, sự lựa chọn của khán giả tại phòng vé là dữ kiện khó bỏ qua. Hơn 200 tỉ đồng, cùng hơn 2 triệu vé được bán ra, cho thấy câu chuyện về người ông cựu binh, khoảng cách thế hệ và những vết thương chiến tranh đã tìm được đường đến với một lượng khán giả đáng kể, trong đó có những người trẻ sinh ra rất xa thời đại mà bộ phim muốn nhắc nhớ.
Ở tuổi 33, Huỳnh Lập đã có những tác phẩm điện ảnh do mình làm đạo diễn chính với tổng doanh thu vượt 500 tỉ đồng.
Có thành công, có tranh luận, có lời khen và cả những nhận xét khắt khe, nhưng qua từng bộ phim, Huỳnh Lập vẫn cho thấy mình chưa muốn đứng yên trong một công thức đã thành công. Với một đạo diễn trẻ, sự trưởng thành có lẽ cũng được tạo nên từ chính những lần dám đặt mình vào những bài toán như thế.
Những thử nghiệm, thay đổi và cả tranh luận hôm nay có thể sẽ trở thành một phần cần thiết trong quá trình anh từng bước định hình tiếng nói riêng trên màn ảnh rộng.
